Başlık yanlış anlaşılmaya müsait: Abdullah Gül‘ün ne işi var Twitter’da otursun oturduğu yerde anlamı çıkmasın buradan. Söylenmek istenen şu: Yapılan her hareket belli bir sonucu hedeflediğine göre, ülkenin koca Cumhurbaşkanı sebepsiz bir hareket yapmayacağına göre acaba neyi hedefliyor buraya girmekle gibi bir sorunun cevabını bulmayı hedefliyorum bu yazıyı hayata geçirerek.

Ülkenin Cumhurbaşkanı, göreli olarak yaptığı iş en az anlaşılan devlet memurlarından biridir. İcraat ile birebir ilişkisi pek yoktur. Onay verir, güzellikler yapar. Güzel şeyler söyler. Ülkeyi bir arada tutan bir çimento işlevi görür. Partiler, görüşler, bakış açıları üstü bir varlıktır. Özünde Cumhurbaşkanı makamı güzel insanların makamıdır.

Bizim Cumhurbaşkanı muadilleri başka ülkelerde böyle değildir. ABD’deki başkanla, Fransa’daki başkanla hele hele Güney Amerika ülkelerindeki başkanlarla uzaktan yakından alakası yoktur. Olmasa olur mu sorusunun yanıtını siyaset bilimcilere bırakıyorum. Ama muhtemelen Atatürk’ün ardından bu makam olması gerektiği şekilde doldurulamamıştır.

Abdullah Gül, ülkenin taraflı tarafsız insanları tarafından sevilen bir kişiliğidir. Güzel işler yapmıştır zamanında ve koltuğa gelirken kimse konjoktürel bakış açısıyla o olmasın da şu olsun dememiştir. Bakıldığında teknoloji konferanslarında konuşan, Bilişim Fuarı ve Türkiye Bilişim Derneği etkinliklerine hamilik yapmış bir yöneticidir. Bu ülkenin başbakanı fuar açılışları yapmak yerine askeri okulları ziyaret ederken onun bu yaptıkları takdire şayandır.

Kendisi Twitter üstünde bir hesap açtı. Neden açtı? Chavez açtığı için cevabı çok şık değil. Ama konuyla alakasız da değil. Peki buradan sesini kime duyuracak? Yazının yazıldığı anlarda 2.200 takipçisi vardı. Bu sayı katlayarak artacaktır. Peki Gül kendini takip eden bu 2.200 şanslı kişiye ne sunuyor? Birkaç örnek verelim: Adnan Menderes’in doğduğu yere gitmiş, İnternet medyasını kabul etmiş. İran eski dışişleri bakanıyla konuşmuş. Aydın belediye başkanlığına gitmiş.

Bunların hepsi Cumhurbaşkanlığı sitesinden de takip edebileceğiniz şeyler. Gazetelere haber olmayacak konular. Siz hiç Cumhurbaşkanı efeler diyarı Aydın’ı ziyaret etti gibi bir haber gördünüz mü gazetede? Görseniz altını okur musunuz? Okusanız bunu yakınlarınıza haber olarak iletmek ister misiniz? Yok canım.

Görünen o ki biraz trend takip etmek, biraz vay canına dedirtmek, biraz teknolojik imajını kuvvetlendirmek. Peki ne olmalıydı? Acaba bizi okur mu? Okumasa da benim daha çok takipçim var. Belki reklamı da olur.

1. Abdullah Gül, sosyal medyayı konvansiyonel basın ortamı olarak görmeyi bırakmalıdır
2. Abdulah Gül sosyal medyada her yerde söylemediği şeyleri söylemeye başlamalıdır, takipçileriyle duygusal bağ kurmalıdır
3. Oportünist bir bakış açısıyla burada söylediklerinden haber çıkmasını sağlamalıdır. Kendine örnek olarak Fenerbahçeli Alex’in sitesinde söylediklerini örnek alabilir.
4. Abdullah Gül kendini yorumlara açmalıdır. Eğer gerçekten sanal ortamda varlığını hissettirmek istiyorsa birinin verdiği bir yoruma cevap vermelidir.
5. Mevcut yazıları kalem müdürü tarafından yazılmış gibi duruyor. Bir noktada kendi cümellerini kullansa kitleleri peşinden sürükleyebilecek bir “hype” yaratabilir.
6. Burada gezi programını vermek yerine bunların arka plan sebeplerini anlatmayı deneyebilir.
7. Koca Cumhurbaşkanı’nın 2.200 kişiye hitabetmesi sakil duruyor. Gazeteci sohbetlerinde adresini verse, orada yazdığı bir girdiye gönderme yapsa takipçileri patlama yapar.
8. Şu anda hayatının gölgede kalmış tarafı, aile hayatına göndermeler yapsa (genel iletişimi için ne kadar doğru olur tartışılır) yine bu alandaki bir numaralı şahsiyet olur.
9. Bir de şu Twitter ismini değiştirse… http://twitter.com/cbabdullahgul ismi gerçekten çok acemice duruyor. O kadar da değil. Bilmeyen birinin bu hesaba erişmeye çalışması arayarak imkansız gibi duruyor.
10. Kendi adına açılmış sahte hesaplara ne kadar hazırlıklı konusunu dikkate aldı mı acaba… Bunu bilmek gerekiyor.
11. Twitter tek taraflı bir iletişim ortamı değil. Orada takipçisi olacağı kişi seçimiyle ülkede yepyeni bir akım yaratabilir. Adından çok söz ettirebilir. Kendi hesabıyla Obama’ya bir yorum girmesi tüm dünyayı sarsan bir etki yaratabilir.

Biz küçükken 12 Eylül darbesi olmuştu. Tam o yıllarda Atatürk de 100 yaşına girdiği için okullarımızın en sevilen aktivitesi şiir okumak, ama bunu yaparken de bunu da bağıra bağıra yapmaktı. Kim en çok bağırarak şiir okursa onun okuduğu daha makbul olurdu. Müdür ve öğretmenlerimiz de mutlaka kızararak şiir okuyan bu kardeşimizin başını okşar hatta çok duygulanırlarsa yanaklarından öperlerdi.

O zamanlar kimse bize okuduğumuz şiirin anlamını sormaz, bunu bilmemizi de beklemezdi. Biz bağırandık, öteki öğrenciler orada bunu dinleyendi. Şair bir anlam vermişti şiire ama biz neden dinleyen büyüklerin gözlerinin dolduğunu bilemezdik. Öğretmenimiz şiiri bize anlatmak açıklamak istediğinde “şair burda bayrağa seslenmiş” der geçiştirirdi. Biz de ne bilelim tamam der otururduk.

Aradan onlarca yıl geçti. Bugün aynı ülkede farklı zamanlar yaşıyoruz. Önümüze interneti koymuşlar, oradan farklı yazılar ve konular seçerek okuyor birbirimize gönderiyoruz. Hele sosyal medya güzelliğinin içinde gönderim yaparken herkes bizim bulduğumuz (başkası tarafından yazılmış olması farketmez genelde bu yazılar bulanındır) yazı beğenilsin diye aynı küçüklüğümüzde yaptığımız şeyleri uyguluyoruz: Konuyu abartıyor, konuyu en çok beğenen insanların gruplarına özel notlar yazıyoruz. “Bu ülkede demokrasi kalmamış, bu ülkede teknoloji bitmiş sürünüyor, tuttuğumuz takım çok kötü oynuyormuş…” Bunları anlatırken damarlarımız şişiyor, yüzümüz kızarıyor. Çoğu zaman esas bilginin içinde neden bahsediliyor pek bilemiyoruz. Birileri başımızı okşasın hatta duygulanıp yanaklarımızdan öpsün de motive olalım istiyoruz.

Haberin kendisinde aslında pek bir şey yok. Şair hepi topu bayrağa seslenmiş. Ama biz bu seslenmeyi farklı insanlar bizi beğensin diye kullanmaya çalışıyoruz. Kendi duygularımızı dile getirsek, kendi fikirlerimizi yazsak… Belki çok daha iyi olacak ama ülkemizde bize böyle öğretmemişler. Tamam hepimiz bir bayrak şiiri yazacak kapasitede değiliz. Belki bu kadar farklı bayrak şiiri de yazmak gerekmiyor. Ama düşünsenize 12 Eylül darbesinin hemen ardından küçük bir kız bayrağı ne kadar sevdiğini kendi cümleleriyle anlatmış olsa herşey ne kadar daha güzel olurdu…

Bugün bun yapabilecek bir internet forvırdçımız var mı?

İnterneti daha yaşanır hale getiren, herkesin burayı geliştirmesini sağlayan, internetin öncesi ve ahiri nedir? Her medya ortamında olduğu gibi reklam. Tabii ki reklam.

Dünyada internetin başlamasıyla birlikte başlayan reklam çalışmaları, Türkiye’de kurumsal içeriğin ortaya çıkmasıyla kendini gösterdi. Ama hiç merak ettiniz mi ilk reklamlar nerede çıktı? Bunları kim verdi? Nereye verdi?

Yıl 1997. Şubat ayları. Milliyet gazetesi içinde kurumsallaşma çalışmaları hızla ilerliyor. O zamanlarda bankalarda inanılmaz bir yazılım patlaması yaşanıyor. Kurumsal yazılımlarda o zamanın tartışılmaz lideri IBM’in LOTUS isimli yazılımı. Daha güvenli, daha oturaklı, daha hızlı, daha şekilli. Her şeyin dahası. Bankalar 1995 krizinden yeni çıkmışlar, 2000 sonunda büyük kriz olacağından habersizler. Bu yazılımı kiloyla alıyorlar. Ama henüz gazeteler için çok erken. Ama gazetelerin IT departmanları bu ürünü denemek de istiyor. Öyle bir paketle iki paketle de denenecek bir şey değil. Birkaç alım yapmak gerekiyor ama gazetelerin de durumu her zaman olduğu gibi çok iyi değil. Maceraperest IT yatırımı zor gözüküyor.

O yıllarda Milliyet Gazetesi’nin internet sitesini yönetiyordum. Güzel bir öneri geldi daha sonra (o yılın sonunda) karım olacak akıllı hanımefendiden: Sizin siteye tanıtıcı banner verelim. “Bunun karşılığında IT departmanınıza 50 bin dolarlık ürün sağlayalım.” Fikir güzel. Bütün dünyada görüyoruz banner olayını. Animasyonlu banner yapmayı da biliyoruz ard arda gifler koyarak. Neden olmasın? Peki nasıl yapacağız? Bir süre dursun. Ne kadar? Mesela bir ay…

Şimdi dinamik yapılsa sayaç konsa, kod yazılsa höt zöt şeklinde akıl yürütecek aklıevveller gelmeden önce söyleyeyim: Sene 1997. Milliyet internet sitesi kurulalı 4 ay olmuş. Biz notepad üstünden kodları elle yazıp yazıları gömerek internret sitesi yapıyoruz. Beher HTML dosyası teker teker elle oluşturuluyor. Daha Homesite isimli işimizi kolaylaştırması gereken programın kısa yollarını bile öğrenememişiz. O kadar erken ki her şey için… Bunun için dedik ki bir süre, mesela bir ay dursun bu banner. Tıklayan tıkladığı kadar bakar… Bu adresten de görebileceğiniz gibi sitenin en tepesine ana logonun yanına elle olarak yerleştirdik.

o zamanlarda oturmuş banner boyutları yoktu. Olsa da bizim yerimiz belliydi ve oraya onu öyle girecektik. Milliyet bir sonraki reklamı hangi taripte aldı bilmiyorum. Çok umurumda da değil. Ama biz 275 X 44 boyutlarında tarih yazdık.

O zaman bunun tarihi bir eser olacağını bilmiyorduk. Gerçekten de oldu.

Aradan yıllar geçti. Bu yıllar içinde reklam aldım, reklam verdim. Siteler kurdum siteler yönettim. Türkiye’nin çok güzel insanlarıyla, en büyük patronlarıyla çalıştım. Doğan şirketler gördüm ve batanları. Sarfedilen milyonlarca doları, etkinlik diye yutturulan sosyal safsataları… Büyük şirketler doğuranları, büyük yazılar yazanları, küçük kalmayı seçenleri, şarlatanları…

Hiçbir gün o günler gibi olmadı…

Selçuk Erdem, popun kralı, karikatürünü internette paylaşınca… Alın bunu istediğiniz gibi sitelerinize koyun deyince (lan!)… İşin içinde telefon direkleri olunca… Aklım fikrim internette olunca… Niye bu internet böyle ulan deyince… Bir anda aklıma bu karikatürün üstüne bu başlığı koymak geldi.

Selçuk abi beni mahkemeye verince fikrim değişebilir…

İlk arama motorları çıktığında “ne işe yarayacak lan bu” diyenler vardı. Çünkü o zamanlar zaten birkaç tane internet sitesi vardı, onların da adresini biliyorduk zaten. İlk arama motorları da sadece gavur sitelerini arıyordu. Hatta içinde Türkçe karakter geçen sonuçları bile doğru dürüst geçiremiyorlardı.

Sonra gençler bir araya gelip güzelim arama motorları icat ettiler. Arama motorlarının birinci sayfasında geçmek için SEO gibi bir kavram günlük yaşamımıza sunuldu. “Ne işe yarayacak lan bu” diyenler oldu çünkü bir şeyin birinci sayfasında çıkmamızla sonuncu sayfasında çıkmamız arasında bir fark olmayacaktı. Adam gibi arayan herkes eğer malınız düzgünse sizi bulacaklardı. Üstelik içinde bulunduğunuz iş dalı için çadır siteler vardı. İnsanlar bu sitelerden sizi görmek yerine ne idüğü belirsiz internet sitelerine mi gireceklerdi?..

Bu tezlerin doğru olmadığını kanıtlamak için tatilimizi riske atmaya karar verdik ailecek. Bir yere gitmek istiyorduk ama oranın ne olacağı konusunda bir fikrimiz yoktu. O bölgeye daha önce gitmiştik ama risksiz bir tatil için oranın en büyük otelinde dünya kadar para vererek kalmıştık. Ama şimdi daha ucuzu daha enteresan olanı denemek istiyorduk.

Bunun için niyet ettik Maşukiye’ye gitmeye, uyduk hazır olan Google’a… Google’a girip Maşukiye yazdık. Birinci sırada orayı anlatan bir internet sitesi çıktı karşımıza. Ne kadar güzel bir yer olduğunu bir kez daha gördük ve sevindik. İkinci sırada Maşukiye Butik Otel diye bir otel bulduk. Tıkladık üstüne, girdik iletişim bilgilerine. Fiyatını sorup ikinci bir soru sormadan daldık rezervasyona. Maşukiye’ye indiğimizde üçüncü sıradaki Cansu isimli bir güzel mekanda yedik yemeklerimizi. Şu ana kadar yaşadığımız en güzel tatillerden birini yaşayıp evimize döndük.

Google birinci sayfa bence bizden daha çok komisyon almak isteyen turizm acentelerinden de, arkadaşının otelini satmak isteyen arkadaşlardan da daha delikanlıydı. Söylediği hiçbir şey yanlış çıkmadı. Üstelik orada bizim kaldığımız butik otelden on kat daha pahalı, bin kat fazla yatırım yapmış oteli de yukarı çıkarmadı. Zaten o otelin sağ tarafta reklamı vardı. Belliydi oranın gelir ve gider düzeyi. Aferin lan Google dedim bir kat daha sevdim onu.

Butik otel yaklaşık on odalı, ufacık tefecik ama tertemiz bir oteldi. Sahibiyle konuştuğumda bir zamanlar birkaç bin dolarlık reklam verdiğini, gazetelere çıktığını söyledi. Biraz kendi keyfini yaşayan bir iş adamıydı sahibi. Siteyi orada bir webmastera vermişti. Eni konu fotoğraflar, güncel haberlerle doluydu site. Günde 350 – 400 arası ziyaretçi geliyor yeter bize dedi sahibi. 10 oda için bizim orada bezdiğimiz saat dilimlerinde onlarca farklı insan aradı. Küçük bir otel için o kadar fazlaydı ki bu rakam, sahibi artık belli gün sayısının altında ziyaretçi kabul etmiyordu, fiyat konusunda pazarlığın önünden geçmiyordu. Bu yüzden de pırıl pırıldı otel, şeker gibi insanlara hizmet veriyordu.

Aynı şekilde orada yemek yediğimiz restoran sahibi interneti çok seviyordu. “Maşukiye yazan herkes bizi bilir” diyordu. Gerçekten de orada yediğim yemeğin fotoğrafını çekip internete attığımda bir kişi “aa Cansu orası” dedi ve tanıdı. Bu bana yeterdi.

Ama şuna tam emin olamıyorum acaba arama motoru her zaman Maşukiye’yi bildiği kadar bilecek mi her şeyi… Bu doğrulukta ve delikanlılıkta söyleyecek mi her şeyi? Paraya bulaşır mı işler ve parayı basan kötü ve pahalı otel beni müşteri yapmayı becerir mi?..

Şimdilik tatillerime Google birinci sayfa karar verecek. Sonrasına sonra beraberce bakalım…

Virüs gibi yayılan kampanyalara viral kampanya deniyor. Siz bir yerden taşı suya atıyorsunuz ve halkalar giderek büyüyerek çoğalıyor. Sorun şu ki… Halkalar yaratmak, virüsü yaymak, mesajı kitlelere duyurmak için yapmanız gereken şeylerin üst ve ahlaki sınırı yok.

Amaç mesajların kendini kopyalayarak, virüs gibi bölünerek çoğalmasıdır. Bu yüzden insanların bir başka yere göndermek isteyeceği güzelliklerden oluşmalıdır. Gören vay be demelidir. İçinde şirketin mesajını taşımalıdır. En önemlisi her pazarlama aktivitesi gibi müşterilerin ürüne bakış veya ürünün pazardaki satışında fark yaratması gerekmektedir.

Ancak ideale ulaşılmış mıdır? Şimdilik hayır… Türkiye’ye aynı reklamcılığın televizyonla birlikte geldiği ilk yılllarda yaşananlar tekrar etmeye başladı: Ortaya çıkan pazarlama aktiviteleri ürünü tanıtmak yerine tanıtımı yapan şirketi tanıtmaya başladı. “Hethöt.net şirketi sosyal medyaya şaane bi viral yapmış…” “Peki virali yapılan ürün ne… Dur dilimin ucunda. Neyse hatırlamadım…”

Sosyal medya kullanmaya zorla ikna olmuş şirketlerin kısıtlı internet bütçeleri işte birkaç kişinin özel tanıtımına alet edildi. Şirketler bunu hakediyordu aslında, çünkü kendilerine sunulan kampanyaları internetten arama zahmetine girmiyorlardı. Girip baksalar bu kampanyamsı aktiviteden birkaç tane daha olduğunu göreceklerdi. Gerçi milyon dolarlık reklam veren kocaman kocaman şirketler bunu yapıyor mu ki minicik viral bütçeli kurumlar bunu yapsın…

Ama lütfen geldiğimiz yere bir bakın: Bugün sosyal medyada kimse kimsenin söylediğine inanmaz hale geldi. Attığınız mesajlara aa ne güzel viral deniyor. Yabancı çobanın köyü yanrmış kimse inanmamış özdeyişi, çoban köyü yakınca hepimiz yakmış sayıldık şeklinde değişti. Bir yalancının varlığı köyün tamamını bozdu. Oldu mu? Olmadı. 

Aklımda şahane bir fikir var: Twitter ve Facebook gibi ortamlara bir uygulama yazacak, kutsal kitaplardan koyacağım. Bu alanda doğru bir şey söylemek isteyen sanal olarak kitaplardan birine el basacak. Yine de yalan söyleyecek bunu da virale kullanacak olursa… Onu Allah’a havale ediyorum. Kelimenin her ve tüm anlamlarıyla…